Kalendari Historik 5 Janar 2023


1888
Lindi në Shirokë të Shkodrës Anton Harapi, qe frat françeskan, mësues, mendimtar, shkrimtar dhe politikan shqiptar. Rezultatet e larta në shkollë i mundësuan të vijojë klasët e epërta në Salzburg, e mandej Schwaz e Villach të Tirolit të Austrisë, dhe vijoi studimet teologjike në Romë. Në mars-prill të 1923 merr pjesë si përfaqësues i françeskanëve me të rinjtë E. Koliqi dhe Z. Harapi, të shoqërisë “Rozafa” dhe “Bogdani” gjegjësisht, në takimin që formoi grupimin “Ora e Maleve”, qe bashkëpunëtor dhe nismëtar i botimit të fletores me të njëjtin emër, që rregullisht filloi të nxirrte grupi në fjalë. Me 13 shtator 1943 emërohet anëtar i Këshillit të Regjencës, ku ka qëndruar deri në fund të vitit 1944. Më 6 ose 8 qershor 1945 arrestohet kur ishte duke u lutur, ngase qe diktuar prej objekteve që patën pa grupi i kontrollit. Me vendim të datës 19 shkurt 1946 të Gjykatës speciale në Tiranë, P. Antoni është shpallur si kriminel lufte dhe armik i popullit, sabotator i pushtetit. U dënua me pushkatim dhe u ekzekutua të nesërmen. Nuk dihet vendi ku iu varros trupi.

 

1941 – Pilotja 37 vjeçare, Amy Johnson, gruaja e parë që fluturoi e vetme nga Londra për në Australi, zhduket pasi bie nga avioni i saj mbi lumin Thames, dhe u konsiderua e vdekur. Johnson fluturonte e vetme, ose me burrin e saj, Jim Mollison. Ajo vendosi shumë rekorde në distanca të gjata gjatë viteve 1930. Amy Johnson, fluturoi në Luftën e Dytë Botërore si pjesë e Ndihmës së Transportit Ajror. Zhdukja e saj mbi lumin Thames, ka mbetur një mister edhe sot e kësaj dite.

 

1950 – Në katastrofën ajrore të Sverdlovsk-ut, të 20 pjesëtarët në bordin e avionit, mbetën të vrarë, duke përfshirë pothuajse të gjithë ekipin kombëtar të hokejve në akull (VVS Moskë) të Forcës Ajrore Sovjetike, 11 lojtarë, një mjek i ekipit dhe një masazhist. Për shkak të motit të dobët në Chelyabinsk, fluturimi u devijua për në Sverdlovsk. Ekuipazhi u përpoq të devijonte, por gjatë afrimit në Aeroportin Koltsovo të Sverdlovskut, avioni u rrëzua pranë aeroportit nga një stuhi dëbore e madhe e shoqëruar me erëra të forta.

1953 – Lind në Queens të New Yorkut, George Tenet. Tenet, është një ish Drejtor i Agjencisë Qendrore të Inteligjencës (CIA) së Shteteve të Bashkuara. Ai shërbeu si drejtori më jetëgjatë i CIA-s në këtë post, nga viti 1996 deri në 2004. George Tenet, rrjedh nga një familje me origjinë nga Jugu i Shqipërisë, dhe konkretisht nga fshati i Qeparoit në krahinën e Himarës. Tenet, gjatë periudhës së drejtimit të i CIA-s, u përball me një sërë problemesh të mëdha si, revoltat e 1997 në Shqipëri, lufta në Kosovë, sulmet terroriste të 11 Shtatorit në SHBA, si dhe çlirimin e Afganistanit dhe Irakut.

 

1974 – Temperatura e matur më e ngrohtë e besueshme brenda Rrethit të Antarktikut, prej +59 gradë F (+15 gradë C), është regjistruar në Stacionin e Vandas. Stacioni Vanda ishte një bazë kërkimore e Antarktikut në malësitë perëndimore (Victoria Land) të varësisë Ross, posaçërisht në bregun e Liqenit Vanda, në grykën e lumit Onyx. Kjo temperaturë e ngrohtë, do të mbetet si rekordi më i lartë klimaterik i regjistruar ndonjëherë në kontinentin e ftohtë të Antarktidës. Stacioni i Vandas ishte i vetmi që mund të regjistronte rekorde të tilla klimaterike në këtë vend.

1991 – Forcat ushtarake gjeorgjiane hyjnë në Tskhinvali, kryeqytetin i Osetisë së Jugut, në Gjeorgji, duke hapur kështu zyrtarisht Luftën e Osetisë së Jugut në vitet 1991–92. Në këtë konflikt rajonal, u përfshinë forcat ushtarake dhe policore gjeorgjiane nga njëra anë, dhe rebelët separatist osetianë, nga ana tjetër. Lufta përfundoi me një armëpushim të ndërmjetësuar nga Rusia, nënshkruar më 24 qershor 1992, e cila vendosi një forcë të përbashkët paqeruajtëse dhe la Osetinë e Jugut të ndarë midis autoriteteve rivale.

 

2005 – Eris, planeti më i vogël dhe më i njohur në Sistemin tonë Diellor, u zbulua nga ekipi i Michael E. Brown, Chad Trujillo dhe David L. Rabinowitz duke përdorur imazhe fillimisht të bëra në 21 tetor 2003, në Observatorin e Palomarit. Masa e Erisit është rreth 0.27 përqind e masës së Tokës, dhe rreth 27 përqind më shumë se planeti i vogël i Pluto-s, megjithëse Pluto është pak më i madh për nga vëllimi. Në Shtator 2006 ky planet u emërua Eris, sipas perëndeshës greke të grindjeve dhe mosmarrëveshjeve.

 

2014 – Vdes në moshën 71 vjeçare, Eusebio. Eusebio, ishte një futbollist portugez që luajti si sulmues. Ai, konsiderohet nga shumë si një nga futbollistët më të mëdhenj të të gjitha kohërave. Me nofkën Pantera e Zezë, ai ishte i njohur për shpejtësinë, teknikën, atletizmin dhe qëllimin e tij të egër të këmbës së djathtë, duke e bërë atë shënues golash. Ai konsiderohet si lojtari më i njohur i ekipit kombëtar portugez, dhe i Benficas, një futbollist i klasit botëror me origjinë afrikane. Gjatë karrierës së tij profesionale, ai shënoi 733 gola në 745 ndeshje.


This is a companion discussion topic for the original entry at https://memorie.al/kalendari-historik-5-janar-2023/