Kalendari Historik 28 Maj 2023

1937 – Themelohet prodhuesi gjerman i automjeteve Volkswagen. Volkswagen përkthehet si “makina e popullit” në gjuhën gjermane. Slogani aktual i reklamave ndërkombëtare të kompanisë është thjesht “Volkswagen”, duke iu referuar kuptimit të parë të emrit. Tregu më i madh i këtij grupi është në Kinë, e cila jep 40 përqind të të gjitha shitjeve dhe fitimeve të tij në mbarë botën.

 

 

1944 – Lind në New York, Rudi Giuliani. Giuliani, është një politikan, avokat dhe folës publik amerikan që shërbeu si kryetari i 107 i Qytetit të New York nga 1994 deri në 2001. Ai aktualisht vepron si avokat i Presidentit Donald Trump.  Giuliani shërbeu si Prokuror i Përgjithshëm i Bashkuar i Shteteve të Bashkuara të Amerikës nga viti 1981 deri në vitin 1983.

 

1961 – Artikulli i Peter Benenson The Forgotten Prisoners është botuar në disa gazeta të lexuara ndërkombëtarisht. Kjo më vonë do të mendohet si themelimi i organizatës për të drejtat e njeriut Amnesty International. Duke cituar Deklaratën Universale të të Drejtave të Njeriut nenet 18 dhe 19, ajo njoftoi një fushatë me temë “Apeli për Amnisti, 1961” dhe bëri thirrje për “veprim të përbashkët”.

 

1975 – 15 vende të Afrikës Perëndimore nënshkruajnë Traktatin e Lagos, duke krijuar Komunitetin Ekonomik të Shteteve të Afrikës Perëndimore. E njohur gjithashtu si ECOWAS, është një bashkim politik dhe ekonomik rajonal i pesëmbëdhjetë vendeve të vendosura në Afrikën Perëndimore. Në mënyrë kolektive, këto vende përbëjnë një sipërfaqe prej 2 milion km2, dhe në vitin 2015 kishte një popullsi të vlerësuar mbi 350 milion.

 

1987 – Një pilot i Gjermanisë Perëndimore, Mathias Rust, i cili ishte 18 vjeç, shmang mbrojtjet ajrore të Bashkimit Sovjetik dhe ul avionin privat në Sheshin e Kuq të Moskës, në Rusi. Rust, ndalohet menjëherë dhe lirohet në 3 gusht 1988. Rust tha se ai dëshironte të krijonte një “urë imagjinare” në Lindje, dhe se fluturimi i tij kishte për qëllim të zvogëlonte tensionin dhe midis dy palëve të Luftës së Ftohtë.

 

1991 – Kryeqyteti i Addis Ababa bie në Frontin Demokratik Revolucionar të Popullit Etiopian, duke i dhënë fund regjimit të Derg, dhe Luftës Civile Etiopiane. Fronti Demokratik Revolucionar i Popullit Etiopian, ishte një koalicion politik federal  EPRDF përbëhej nga katër parti politike. Pasi drejtoi përmbysjen e Republikës Popullore Demokratike të Etiopisë, ajo mbizotëroi në Etiopi nga 1991 deri në 2019.

 

2001 – Ndërron jetë Ihsan bej Toptani, veprimtar i çështjes kombëtare dhe gazetar shqiptar. Dr. Ihsan Toptani nga pikëpamjet e tij politike ishte i pavarur. Gjatë luftës në Shqipëri shoqërohej dhe mbante lidhje të mira me misionarët britanikë. Kur disa misionarë oficer ushtarak të lartë britanikë si, William Tillmani, Julian Amary dhe Peter Kempy u gjendën në tokat shqiptare, atyre iu doli shumë në ndihmë dr. Ihsani, i cili u veçua me shoqërimin që i bëri më së shumti kapitenit Julian Amery, i cili shkruan: Ihsani ishte një çifligar dhe kreu i njërës prej familjeve më të mëdha në Shqipërinë e mesme. Ai gjithmonë kishte ndenjur larg politikës por personalisht ai kishte simpati pa rezerva ndaj anglezëve dhe kishte përballuar rreziqe të mëdha për t’i shpëtuar oficerët britanikë, që kishin mbetur të sëmurë ose të plagosur pas operacioneve ndëshkimore të 1943. Për ne ai ishte një këshilltar i mençur e i paanshëm dhe më se njëherë ai kishte shërbyer si ndërmjetës për t’i penguar planet e gjermanëve që ta forconin regjimin “kolaboracionist” në Tiranë”. Vdiq më 28 maj 2001, në moshën 93 vjeçare, ndërsa varrimi u bë më 7 qershor 2001, në Krematoriumin e Londrës Jugore.

2003 – Vdes në moshën 86 vjeçare, Ilya Prigogine. Prigogine, ishte një fizikant dhe kimist, i laureuar me çmimin Nobel në vitin 1977. Ai, vuri në dukje për punën e tij në strukturat shpërndarëse, sistemet komplekse dhe pakthyeshmërinë. Si përmbledhje, Ilya Prigogine zbuloi se importimi dhe shpërndarja e energjisë në sistemet kimike mund të rezultojë në shfaqjen e strukturave të reja.


This is a companion discussion topic for the original entry at https://memorie.al/kalendari-historik-28-maj-2023/