Kalendari Historik 26 Mars 2023

1876 – Lindi në Neuwied, Gjermani, Princi Vilhelm Vidi, që arriti në Durrës më 7 mars 1914 në orën 3 pasdite. Rrethet patriotike si dhe përkrahësit e tjerë të Vidit nga radhët e çifligarëve e pritën me entuziazëm ardhjen e tij në Shqipëri, me bindjen se ai do të realizonte aspiratat e tyre nacionale e shoqërore. Për kryeqytet të Shqipërisë Princ Vidi zgjodhi pikërisht Durrësin, ku edhe kishte ndikim të fortë Esat Pashë Toptani. Esat Pasha me qëllim që të siguronte një pozitë me rëndësi në kabinetin qeverisës të princ Vidit, zyrtarisht deklaroi se e mirëpret caktimin e tij për princ të Shqipërisë, por fshehurazi vazhdoi tërë kohën, të nxiste lëvizjen për një princ mysliman në vend. Më 17 mars Vidi formoi qeverinë e re shqiptare. “Regjenca” e Parë, 1920-1925 Periudha nga Kongresi i Lushnjës që rinjohu formën monarkike të shtetit, deri në rrëzimin e qeverisë së Fan Nolit. Me largimin e Princ Vidit nga Durrësi, për Shqipërinë do të vijojnë 6 vite të gjata lufte, kaosi, rrëmuje, pushtimesh, dhe rreziku për zhdukje nga harta e Ballkanit.

 

1902 – Vdes në moshën 48 vjeçare, Cecil Rhodes. Rhodes, ishte një biznesmen britanik, një magnat miniere dhe politikan në Afrikën e Jugut i cili shërbeu si Kryeministër i Kepit Colony nga 1890 deri në 1896. Një besimtar i flaktë në Imperializmin Britanik, Rodos dhe Shoqëria e tij Britanike e Afrikës së Jugut themeluan territorin jugor afrikan të Rodezisë, të cilën kompania e emëroi pas tij në 1895.

 

1916 – Lind në New Jersey, Sterling Hayden. Hayden, ishte një aktor, autor dhe ushtarak amerikan. Një njeri kryesor për pjesën më të madhe të karrierës së tij, ai u specializua në prodhimet western dhe noir në vitet 50-të, në filma të tillë si Jungle të Asfaltit të John Huston, Johnny Guitar, të Johnny Craëford, dhe Stanley Kubrick’s The Killing. Filmat që e bënë atë të njohur në mbarë botën ishin Dr Strangelove dhe Goodfather.

 

1931 – Swissair është themeluar si linja ajrore kombëtare e Zvicrës. Ajo u formua nga një shkrirje midis Balair dhe Ad Astra Aero (To Stars). Për shumicën e 71 viteve të saj, Swissair është një nga linjat kryesore ajrore ndërkombëtare dhe e njohur si “Banka Flying” për shkak të stabilitetit të saj financiar, duke bërë që ajo të vlerësohej si një simbol dhe ikonë kombëtare e Zvicrës.

 

1945 – Gjatë Lufta e Dytë Botërore, përfundon zyrtarisht Beteja e Iwo Jimas, ndërsa ishulli sigurohet nga forcat ushtarake amerikane. Kjo betejë pesë-javore përmbante disa nga luftimet më të ashpra dhe më të përgjakshme të Luftës së Dytë Botërore të Paqësorit. Në përfundimin e kësaj fushate, disa marinsa amerikanë, në shenjë lavdie, ngulën flamurin kombëtar të SHBA-së, mbi malin Suribachi.

 

1958 – Ushtria e Shteteve të Bashkuara lëshon Explorer 3. Explorer 3 (përcaktimi ndërkombëtar 1958 Gamma) ishte një satelit artificial i Tokës, gati identik me satelitin e parë artificial të Shteteve të Bashkuara Explorer 1 në hartimin dhe misionin e tij. Lançimi i Explorer, ishte nisja e dytë e suksesshme në programin Explorer. Kjo strukturë, qëndroi në hapësirë, plot 93 ditë.

 

1979 – Anwar al-Sadat, Menachem Beg dhe Jimmy Carter nënshkruajnë Marrëveshjen e Paqes Egjipt-Izrael në Washington, D.C. Karakteristikat kryesore të traktatit ishin njohja e ndërsjellë, ndërprerja e gjendjes së luftës që kishte ekzistuar që nga Lufta e vitit 1948, normalizimi i marrëdhënieve dhe tërheqja e plotë nga Izraeli i forcave të saj të armatosura dhe civilëve nga Gadishulli Sina që Izraeli kishte kapur gjatë Luftës në vitin 1967.

 

1982 – Lindi në Johanesburg, Afrika e Jugut, Princi Leka II. NTM Leka II, Princ i Shqiptarëve u shpall Trashëgimtar i fronit në vitin 2000, mbas një betimi që Ai bëri përpara NMT Leka I, Mbret i Shqiptarëve, në Johanesburg. Nga ajo ditë, Ai zgjodhi të ishte NTM Leka II, Princ i Shqiptarëve. Vitet e para të jetës mori mësimet nga një mësuese private, para se të vijonte shkollimin në Johanesburg, në Afrikën e Jugut. St Stithian’s Collage, St Peter’s Preparatory School, ST Peter Collage. Në vitin 2004 deri në vitin 2005 vijoi studimet në akademinë me famë botërore “Royal Military Academy of Sandhurst” në Mbretërinë e Bashkuar. Gjatë këtyre studimeve mori edhe disa çmime si psh: “The King Hussein Price” dhe toga e NTM Leka II, Princ i Shqiptarëve është shpallur si “The Sovereign’s Platoon”. Universitetin Mbreteror Iliria dega Marrdhenie Ndërkombëtare dhe Diplomaci.

 

1991 – Argjentina, Brazili, Uruguai dhe Paraguai nënshkruajnë Traktatin e Asunciun, duke krijuar Mercosur, Tregun e Përbashkët të Jugut. Traktati përcaktonte një program të eliminimit gradual të tarifave të importit dhe eksportit që do të arrinin një zonë të tregtisë së lirë deri në fund të vitit 1994. Edhe pse datat e programit nuk u ndoqën dhe zona e lirë nuk ishte arritur akoma, traktati vendosi bazat për “Mercado Comun del Sur”.

 

2010 – Korveta e Marinës së Koresë së Jugut Cheonan është torpeduar, duke vrarë 46 detarë. Pas një hetimi ndërkombëtar, Presidenti i Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara fajëson Korenë e Veriut. Një hetim zyrtar i udhëhequr nga Koreja e Jugut, i realizuar nga një ekip ekspertësh ndërkombëtarë paraqiti një përmbledhje të hetimit të saj, duke arritur në përfundimin se anija ishte fundosur nga një silur i Koresë së Veriut.


This is a companion discussion topic for the original entry at https://memorie.al/kalendari-historik-26-mars-2023/