Kalendari Historik 25 Nëntor 2022

1913– Lindi në Dhërmi Petro Marko arsimtar, publicist, gazetar, anëtar i Grupit Komunist të Tiranës, interbrigadist e shkrimtar shqiptar. Presidenti i Shqipërisë, Alfred Moisiu, në vitin 2003 dekoroi Petro Markon me Urdhrin “Nderi i Kombit”. Më 1934 ishte pjesë e Grupit Komunist të Tiranës, duke marrë pjesë në takimet e të cilit pa ditur se kush ishte kryetari. Qëndron në kontakt të vazhdueshëm me shtypin e majtë, nëpërmjet gazetave greke, të cilat ia jepte Asim Vokshi. Nga një ngatërresë që pati, u gjet preteksti se Petrua i jepte nxënësve literaturë komuniste (akuzë e pavërtetë). U detyrua të largohej për herë të parë në Greqi. Qëndron në Korfuz, ku bie në kontakt me emigrantët politik të atjeshëm me në krye dr. Omer Nishanin. Shqyrton mundësinë të shkojë në Bashkimin Sovjetik, ku në atë kohë ishte dhe Sejfulla Maleshova, Ali Kelmendi e Tajar Zavalani, por bie poshtë si mundësi. Merr pjesë në Mbledhjen e Shkrimtarëve Antifashistë në Valencia, ku ishin dhe Ernest Hemingway, Pablo Neruda, etj. Në fundin e 1944 gjendet në Shkodër në shtëpinë e Nush Topallit, kur po bastisje nga trupat jugosllave. Ftohet që të qëndrojë në krye të gazetës “Bashkimi” në Tiranë nga 1945-1947, nga një kontroll i befasishëm i gjejnë shkrime jashtë vijës së partisë, shkruan se Hysni Kapo e shpëtoi nga pushkatimi dhe u lirua më 15 maj 1950. Më 1957 mësues në teknikumin “8 nëntori”. 1973 i hiqet e drejta për botim. Më 1975 i fusin në burg të birin, Jamarbërin. Romani “Çuka e shtegtarit” – 1980 si direktivë për autokritikë nga Partia; por s’ia pranuan e nuk u botua. Kjo për të vetmin shkak se nuk mund të pajtohej që në ditët e para të pushtetit me fillimin e diktaturës, e sidomos kur provoi t’i rezistojë diktatit që i vinte Shqipërisë asokohe nga jashtë, kryesisht nga Beogradi. Pas rrëzimit te diktaturës themelon se bashku me Sabri Godon dhe Vangjush Gambeten Partine Republikane te Shqipërisë.

 

1915 – Alber Einstein, paraqet ekuacionet në terren të relativitetit të përgjithshëm në Akademinë Prusiane të Shkencave. Relativiteti i përgjithshëm është një teori e gravitetit që u zhvillua nga Albert Einstein midis 1907 dhe 1915. Sipas relativitetit të përgjithshëm, efekti i vrojtimit të vëzhguar midis masave rezulton nga prishja e tyre e hapësirës. Ky proçes u njoh ndryshe dhe si “Ekuacioni i Einstein-it”. Albert Einstein, do të fitonte Çmimin Nobel në Fizikë në vitin 1921 pikërisht për Teorinë e Relativitetit.

 

1918 – Vojvodina formalisht, tokë e kurorës austro-hungareze, shpall shkëputjen e saj nga Austro-Hungaria për t’u bashkuar me Mbretërinë e Serbisë. Më 25 nëntor 1918, Kuvendi i Serbëve, Bunjevci dhe kombet e tjerë të Vojvodinës në Novi Sad shpallën bashkimin e Vojvodinës (Banat, Bačka dhe Baranja) me Mbretërinë e Serbisë (Asambleja numëronte 757 deputetë, nga të cilët 578 ishin serbë, 84 Bunjevci, 62 Sllovake, 21 Rusyn, 6 Gjermane, 3 Šokci, 2 Kroat dhe 1 Hungarez).

 

1945- lindi në Tiranë Ibrahim Madhi, një ndër figurat më të rëndësishme të muzikës dhe artit të interpretimit Shqiptar. I njohur për formimin dhe muzikalitetin e tij madhështor, muzikanti i shquar, ka dhënë një kontribut të çmuar në formatimin e shkollës kombëtare të interpretimit muzikor. Për meritat dhe kontributin e tij të veçantë, ai gëzoi titullin më të lartë të artit në Shqipëri: “Artist i Popullit”. Emri i tij lidhet jo vetëm me të qenurit një solist brilant, por në të njëjtën kohë edhe një drejtues i përkryer i grupeve të muzikës së dhomës dhe orkestrës së harqeve. Brohoritja për shkollën Shqiptare të interpretimit violinistik, nuk mund të kuptohet pa emrin e Ibrahim Madhit si një ndër figurat qendrore të kësaj shkolle. Fillimet e aktivitetit të tij pedagogjik i përkasin vitit 1962, më parë si mësues i klasës së violinës në Liceun Artistik “J. Misja” dhe më pas, në 1965, pranë I.L.Arteve. Për më shumë se 40-vjet karrierë pedagogjike, ai ka përgatiture breza të tërë violinistësh e muzikantësh të spikatur.

 

1950 – Në SHBA, Stuhia e Madhe Appalachian e Nëntorit, ndikon në 22 shtete Amerikane, duke vrarë 353 njerëz, duke plagosur mbi 160, dhe duke shkaktuar dëme 66.7 milion dollarë amerikanë. Stuhia e Madhe Appalachian e Nëntorit 1950 ishte një ciklon i madh ekstratropik që lëvizi nëpër Shtetet e Bashkuara Lindore, duke shkaktuar erëra të konsiderueshme, shira të dendur në lindje të Appalachians, dhe kushte të vezullimit përgjatë shpatet perëndimore të zinxhirit malor.

 

1952 – Gjatë luftës së Koresë, pas 42 ditësh luftimesh, Beteja e “Trekëndëshit Hill” përfundon me fitoren e trupave kineze. Njësitë ushtarake amerikane dhe koreano-jugore, braktisin përpjekjen e tyre për të kapur “Trekëndëshin e Hekurt”. Humbjet në radhët e kinezëve ishin afro 5 mijë trupa ndërsa, nga pala e amerikanëve dhe koreano-jugorëve afro 2 mijë. Në këto luftime u përfshinë gjithashtu edhe pjesëtarë të forcave shumëkombëshe të Organizatës së Kombeve të Bashkuara.

 

1960 – Lind në Washington John F. Kennedy junior. Kennedy junior, ishte një avokat, gazetar dhe botues i revistës amerikane. Ai ishte djali i Presidentit John F. Kennedy dhe Zonjës së Parë Jacqueline Kennedy dhe vëllai më i vogël i Caroline Kennedy. Babai i tij u vra tre ditë para ditëlindjes së tij të tretë. I trajnuar si avokat, ai ka punuar si një avokat ndihmës i rrethit të New Yorkut për gati katër vjet. Në 1995, ai filloi revistën George, duke përdorur statusin e tij politik të famshëm. Ai vdiq në një aksident ajror në 1999 në moshën 38 vjeç.

 

1975 – Shteti i Surinam-it, shpall Pavarësinë nga Mbretëria e Hollandës. Kryeqyteti i tij u zgjodh Paramaribo. Presidenti i parë i vendit ishte Johan Ferrier, ish-guvernatori, me Henck Arron (udhëheqësi i atëhershëm i NPS) si Kryeministër. Në vitet që çuan deri në pavarësi, gati një e treta e popullsisë së Suriname emigroi në Hollandë, në mes shqetësimit se vendi i ri do të ndëshkohej më keq nën pavarësi sesa kishte si një vend përbërës i Mbretërisë së Hollandës.

 

1986 – Inaugurohet në Gjirin Persik, shëtitorja e gjatë “Mbreti Fahd”. “Mbreti Fahd”, është një seri urash dhe rrugësh që lidhin Arabinë Saudite dhe Bahreinin. Ideja për ndërtimin e rrugës ishte e bazuar në përmirësimin e lidhjeve dhe lidhjeve midis Arabisë Saudite dhe Bahreinit. Vëzhgimi i detit filloi në vitin 1968, dhe ndërtimet filluan në 1981 dhe vazhduan deri në vitin 1986, kur u hap zyrtarisht për publikun. Kjo shëtitore është 25 km e gjatë dhe kostoja për ndërtimin e saj kushtoi 800 milionë dollarë.

 

1992 – Asambleja Federale e Çekosllovakisë voton për ndarjen e vendit në Republikën Çeke dhe Sllovakisë, me efekt nga 1 janari 1993. Të dy vendet kaluan nëpër reforma ekonomike dhe privatizime, me qëllim krijimin e një ekonomie të tregut. Ky proces ishte kryesisht i suksesshëm. Si kryeqyteti i Republikës Çeke u zgjodh Praga, ndërsa i Sllovakisë, Bratislava. Sot të dy vendet janë anëtare të BE-së dhe NATO-s. Çekia dhe Sllovakia, në saj të ekonomisë së tregut, janë sot dy nga vendet më të zhvilluara të Europës Qendrore.

 

2016 – Vdes në moshën 90 vjeçare në Havana, Fidel Kastro. Kastro, ishte një revolucionar dhe politikan komunist kubanes, që udhëhoqi Republikën e Kubës si Kryeministër nga 1959 deri në 1976 dhe më pas si President nga 1976 deri në 2008. Fidel Kastro shërbeu gjithashtu si Sekretari i Parë i Partisë Komuniste të Kubës nga viti 1961 deri në vitin 2011. Nën administrimin e tij, Kuba u bë një shtet komunist me një parti, ndërsa industria dhe biznesi u nacionalizuan dhe politikat shtetërore socialiste u zbatuan në të gjithë shoqërinë.


This is a companion discussion topic for the original entry at https://memorie.al/kalendari-historik-25-nentor-2022/