Kalendari Historik 20 Maj 2023

1903Lind në Shkodër Ernest Koliqi poet, romancier, eseist, përkthyes, gazetar, dramaturg, albanolog, mësues dhe botues shqiptar. Cilësohet së bashku me Mitrush Kutelin si themelues i tregimit modern shqiptar, me përmbledhjet Hija e Maleve (1929) , Tregtar flamujsh (1935) dhe Pasqyrat e Narçizit (1936). Pas pushtimit të Shqipërisë nga Italia më 1939 u emërua ministër i Arsimit, ndërsa më 1942 u caktua Kryetar i Këshillit të Epërm Korporativ Fashist, legjislativi i kohës së pushtimit. Në Romë, ku çoi jetën pas Luftës së Dytë Botërore, themeloi dhe drejtoi disa të përkohshme, prej të cilave Shêjzat qe më e rëndësishmja dhe më jetëgjata. Drejtoi katedrën e gjuhës dhe letërsisë shqipe në kryeqytetin italian, mbi bazën e së cilës pas 1957 u ngrit Instituti i Studimeve Shqiptare. Më 1961 nis të përkthejë Lahutën e Malcís në italisht, përkatësisht këngën XXVI, më tej më 1971 përktheu këngët XII-XIII-XIV dhe XV; më 1973 vazhdon të përkthejë pjesë të Lahutës. Qe themelues dhe drejtues revistash, ku botohej e trajtohej letërsia e kultura shqiptare si: Ora e Maleve, Shkëndija, Shêjzat, etj. Bashkëpunoi me revistat “Hylli i Dritës” e françeskanëve, “Leka” e jezuitëve, “Përpjekja shqiptare” e Branko Merxhanit , “Minerva”, “Besa” etj.

1927 – Nënshkruhet Traktati i Jeddah ku, Mbretëria e Bashkuar njeh sovranitetin e mbretit Ibn Saud në Mbretëritë e Hejaz dhe Nejd, të cilat më vonë bashkohen për t’u bërë Mbretëria e Arabisë Saudite. Të dy rajonet u bashkuan në Mbretërinë e Arabisë Saudite në vitin 1932. Si kthim, Ibn Saud pranoi të ndalojë forcat e tij të sulmojnë dhe ngacmojnë protektoratet fqinje britanike.

 

1940 – Vdes në moshën 80 vjeçare, Verner von Heidenstam. Von Heidenstam, ishte një poet suedez, romancier dhe laureat i çmimit Nobel në Letërsi në 1916. Ai ishte anëtar i Akademisë Suedeze nga 1912. Poezitë dhe vepra e tij në prozë janë të mbushura me një gëzim të madh të jetës, nganjëherë përshkuar me një dashuri të historisë dhe peizazhit suedez, veçanërisht aspektet e tij fizike.

 

1946 – Lind në El Centro, Cherilyn Sarkisian e njohur si Cher. Cher, është një këngëtare, aktore dhe personalitet televiziv amerikan. Zakonisht referuar nga media si “Mbretëresha e Popit”, ajo është përshkruar si mishërim i autonomisë femërore në një industri të mbizotëruar nga meshkujt. Cher është e njohur për zërin e saj dallues të këndshëm  dhe për punën që ka zhvilluar në show të ndryshme televizive.

 

1956 – Në Operacionin Redwing, bomba e parë me hidrogjenit e Shteteve të Bashkuara të Amerikës, është hedhur mbi Bikini Atoll në Oqeanin Paqësor. Operacioni Redwing ishte një seri e Shteteve të Bashkuara me 17 shpërthime të provës bërthamore nga maji deri në korrik 1956. Ato u kryen në atollet e Bikini dhe Enewetak nga Task Force 7 e forcave ajrore ushtarake. Emrat e koduar të këtyre shpërthimeve u caktuan për nder të fiseve vendase.

 

1964 – Bëhet, zbulimi i rrezatimit kozmik të sfondit mikrovalor nga Robert Woodrow Wilson dhe Arno Penzias. Sfondi kozmik i mikrovalës, është rrezatimi elektromagnetik si një mbetje nga një fazë e hershme e universit, i njohur gjithashtu si “rrezatim relikt”. Zbulimi aksidental i CMB në 1964 nga astronomët amerikanë Penzias, dhe Wilson, ishte kulmi i punës së filluar në vitet 1940, dhe zbuluesit fitouan  çmimin Nobel të vitit 1978 në Fizikë.

 

1971 – Në masakrën e Chuknagar, forcat pakistaneze ekzekutojnë me mijëra persona, kryesisht hindusë të Bengalit. Nuk dihet numri i saktë i personave të vrarë në këtë masakër. Akademiku Sarmila Bose hedh poshtë pretendimet se 10.000 u vranë, dhe argumenton se numri i raportuar i tyre mund të kishte qëlluar jo më shumë se disa qindra njerëz. Shumica e njerëzve të vrarë në këtë masakër ishin burra, megjithëse një numër i panjohur i grave dhe fëmijëve u vranë gjithashtu.

 

1980 – Në një referendum në Quebec, popullsia hedh poshtë, me 60 përqind të votave, një propozim të qeverisë për të lëvizur drejt pavarësisë nga Kanada. Ky ishte referendum i parë popullor jo vetëm në këtë rajon por në të gjithë Kanadanë. Një referendum i dytë për sovranitetin, i cili u mbajt në 1995, gjithashtu refuzoi ndjekjen e shkëputjes, megjithëse me një diferencë shumë më të vogël (50.58 përqind në 49.42 përqind).

 

2002 – Pavarësia e Timorit Lindor njihet nga Portugalia, duke përfunduar zyrtarisht 23 vjet të sundimit indonezian dhe tre vjet administrim të përkohshëm të KB (vetë Portugalia ishte ish kolonizatori i Timorit Lindor deri në vitin 1976). Timori Lindor është një vend në Azinë Juglindore. Ai përfshin gjysmën lindore të ishullit Timor, ishujt e afërt të Atauro, Jaco, dhe Oecusse, në anën veriperëndimore të ishullit të rrethuar nga Timor Perëndimor Indonezian.


This is a companion discussion topic for the original entry at https://memorie.al/kalendari-historik-20-maj-2023/