Kalendari Historik 19 Janar 2023

SKENDER_LUARASI_/Memorie.al1900 – Lind në Luaras të Kolonjës, Skënder Luarasi, arsimtar, përkthyes, dramaturg, publicist, studiues, vullnetar në Luftën e Spanjës, komunist idealist, hartues fjalorësh. Ishte i pari shqiptar që u nis në dhjetor të 1936 nëpërmjet kufirit grek nga Follorina për të shkuar në Athinë, më pas në Francë e në fund në Spanjë. Në dhjetor të 1936 Luarasi takoi në Parsi Llazar Fundon dhe Ali Kelmendin. Për ta thotë se në fillim i dukej se shkonin mirë, por shumë shpejt kuptoi që dukja gënjente. U propozoi të hapnin një gazetë si “Liria Kombëtare. Në Lion takoi Ymer Dishnicën, Kolë Tromarën dhe Kostë Çekrezin. Këtu Fundo i tha hapur Luarasit që nuk po bënin mirë që po shkonin në Luftën Civile, ku megjithatë shkoi dhe qëndroi deri më 1939 Në vitet 1939-44 vuajti në kampet e përqendrimit në Francë. Kthehet në atdhe në mars të 1945. Mbas çlirimit të vendit, është nismëtar në themelimin e Lidhjes së Shkrimtarëve dhe anëtar i Kryesisë deri në nëntor 1949, kur u përjashtua për disa vjet nga Lidhja për qëndrimin e tij antikorformist ndaj metodave e qëndrimeve jodemokratike që ndiqte Kryesisë e Lidhjes në fushën e letërsisë e të arteve e nënshtruar ndaj diktatit të partisë në pushtet. Qe deputet në vitet 1946-50. Më 1950 nis punë në ndërmarrjen e botimeve të Institutit të Shkencave. Më 1956-60 punoi si pedagog. Për veprimtarinë e tij të shquar patriotike-antifashiste-demokratike, edukative e letrare është nderuar me urdhrat e lartë

 

1937 – Howard Hughes vendos një rekord të ri ajror duke fluturuar nga Los Angeles për në New York City në 7 orë, 28 minuta, 25 sekonda. Hughes, ishte një afarist, investitor, pilot i vendosjes së rekordeve, inxhinier, regjisor i filmit, dhe filantrop, i njohur gjatë jetës së tij si një nga individët më të suksesshëm financiarisht në botë.

 

 

1940 – Lind në Palermo, Paolo Borsellino. Borsellino, ishte gjyqtar italian dhe magjistratë për ndjekje penale. Nga zyra e tij në Pallatin e Drejtësisë në Palermo, Siçili, ai kaloi pjesën më të madhe të jetës së tij profesionale duke u përpjekur të rrëzonte fuqinë e mafies siciliane. Borsellino u vra nga një bombë makine në Via D’Amelio, afër shtëpisë së nënës së tij në Palermo.

 

1960 – Japonia dhe Shtetet e Bashkuara nënshkruajnë Traktatin e Sigurisë së Ndërsjellë SHBA-Japoni. Kur u nënshkrua për herë të parë Traktati, ai përmbante dispozita që lejonin Shtetet e Bashkuara të vepronin për hir të ruajtjes së paqes në Azinë Lindore dhe madje edhe të ushtronin fuqinë e saj në çështjet e brendshme japoneze. Shumë, pika të këtij traktati, janë në fuqi edhe sot e kësaj dite.

 

1974 – Kina fiton kontrollin mbi të gjitha ishujt Paracel pas një angazhimi ushtarak midis forcave detare të Kinës dhe Vietnamit të Jugut. Gjatë Betejës së ishujve Paracel, trupat kineze dhe vietnamezo – veriore, humbën 18 vetë, ndërsa vietnamezo – jugorët 53 persona. Kjo do të ishte, një ndër të rrallat beteja të zhvilluara ndërmjet forcave të armatosura të Kinës, dhe atyre të Vietnamit të Jugut.

 

1981 – Gjatë krizës së pengjeve në Iran, Shtetet e Bashkuara dhe zyrtarët iranianë nënshkruajnë një marrëveshje për lirimin e 52 pengjeve amerikanë pas 14 muajve robërie. Pengjet, të cilët ishin kryesisht punonjës të ambasadës amerikane, u morën peng nga revolucionarët iranianë, për rreth 444 ditë dhe netë. Pas lirimit të tyre, ata u kthyen të gjithë në SHBA, dhe nuk shkelën më kurrë në territorin iranian.

 

1983 – Krimineli nazist, Klaus Barbie arrestohet në Bolivi. Barbie, ishte një funksionar SS dhe Gestapo gjatë epokës naziste. Ai njihej si “Kasapi i Lyonit” sepse kishte torturuar personalisht të burgosurit, kryesisht hebrenjtë dhe anëtarët e  rezistencës ndërsa ishte i vendosur në Lyon nën regjimin kolaboracionist Vichy. Ai vdiq nga kanceri në burg në 25 shtator 1991.

 

2007 – Gazetari turko-armen Hrant Dink, është vrarë para zyrës së gazetës së tij në Stamboll nga ultra-nacionalisti 17-vjeçar turk Ogun Samast. Dink ishte një redaktor i gazetës që kishte shkruar dhe folur për genocidin armen, dhe ishte i njohur për përpjekjet e tij për pajtimin midis turqve dhe armenëve dhe mbrojtjen e tij për të drejtat e njeriut dhe të pakicave në Turqi.

 

2015 – Vdes në Ploesti, në moshën 81 vjeçare, Justin Capra. Capra, ishte një inxhinier dhe shpikës rumun. Ai pretendoi se kishte bërë mbi njëqind shpikje, edhe pse një kërkim zbuloi vetëm dy patenta në emrin e tij. Shpikjet në të cilat ai punoi përfshinin 72 makina me efikasitet të karburantit, 15 motorë jo konvencionale dhe shtatë avionë.


This is a companion discussion topic for the original entry at https://memorie.al/kalendari-historik-19-janar-2023/